Thymele Logo
Search

σώμα μπαλέτου [ουσ. ουδ.]

Articles Icon 1
Videos Icon 2
Videos Icon 1
[1]

Ορισμός

Η ομάδα των χορευτών/χορευτριών μπαλέτου που βρίσκονται στη βάση της ιεραρχίας του κλασικού χορευτικού σχήματος/συγκροτήματος και εκτελούν χορογραφίες ως σύνολο.

Ανάπτυξη

Το σώμα (του) μπαλέτου [corps de ballet] αποτελεί ένα από τα βασικά συστατικά μιας παράστασης κλασικού μπαλέτου. Σε όλες τις φάσεις της ιστορίας του, το σώμα του μπαλέτου ενσαρκώνει την πολυδιάστατη δύναμη των πολλών, αντιστοιχώντας με τον Χορό του αρχαίου δράματος, και λειτουργώντας αντιστικτικά προς τους/τις πρωταγωνιστές/πρωταγωνίστριες/σολίστ. Στελεχώνεται συνήθως από νέους/νέες χορευτές/χορεύτριες, σε αρχικό στάδιο της καριέρας τους, προτού ανελιχθούν ιεραρχικά.


Ιστορικά, η αφετηρία του σώματος του μπαλέτου εντοπίζεται στα ιντερμέδια της γαλλικής όπερας του 17ου αιώνα επί Louis XIV [Λουδοβίκος 14ος], ο οποίος μετέφερε την αγάπη του για το μπαλέτο στην όπερα. Έτσι, τα ιντερμέδια σταδιακά έπαψαν να περιλαμβάνουν τραγούδια ή διαλόγους και εν τέλει περιείχαν μόνο χορό (μπαλέτο). Τα δραματικά πρόσωπα που συμμετείχαν σε αυτά τα σκηνικά δρώμενα συνήθως εκπροσωπούσαν κάποια συγκεκριμένη ομάδα: χωρικοί, βοσκοί, λοιπά μέλη της αριστοκρατίας κ.ά. Οι κινήσεις ήταν αρκετά στυλιζαρισμένες, ενώ σημαντικό ήταν το στοιχείο της παντομίμας των συνόλων που αποκάλυπτε τις μετέπειτα εξελίξεις του μύθου ή/και σχολίαζε όσα διαδραματίζονταν ανάμεσα στους/στις βασικούς/βασικές πρωταγωνιστές/πρωταγωνίστριες, εκπροσωπώντας την κοινή γνώμη.


Η λέξη σώμα [corps] αναφέρεται στο σύνολο των χορευτών/χορευτριών του μπαλέτου, που λειτουργούν ως ενότητα χωρίς διαφοροποιήσεις ως προς τους ρόλους ή την ιεραρχία. Κατά τον 19ο αιώνα, το σώμα του μπαλέτου αποκτά καθοριστική σημασία για την εξέλιξη της πλοκής, καθώς δεν περιορίζεται στο σχολιασμό των τεκταινόμενων μέσω της παντομίμας, αλλά αποκτά διακριτούς ρόλους, σημαντικούς για το λιμπρέτο (π.χ. οι «κύκνοι» στη Λίμνη των Κύκνων). Στο πρώτο μισό του 19ου αιώνα, χαρακτηριστική είναι η περίπτωση των χορογράφων Jean Coralli [Ζαν Κοραλί] και Jules Perrot [Ζυλ Περρό] στη Γαλλία και ιδίως η δεύτερη πράξη του μπαλέτου Ζιζέλ (1841). Εδώ, το σώμα του μπαλέτου παρουσιάζει όλα τα χαρακτηριστικά που σηματοδοτούν την καλλιτεχνική αξία του και αποτελείται αποκλειστικά από γυναίκες. Κατά το δεύτερο μισό του 19ου αιώνα, και ως αποτέλεσμα της ιδιαίτερης ακμής του μπαλέτου στη Ρωσία, ξεχωρίζουν οι χορογραφίες του Marius Petipa [Μαριούς Πετιπά], με χαρακτηριστικά παραδείγματα τη Λίμνη των Κύκνων (1877), την Μπαγιαντέρα (1877) και την Ωραία Κοιμωμένη (1890). Ο Petipa αναβάθμισε περαιτέρω τον ρόλο του σώματος του μπαλέτου, επιδρώντας σε μετέπειτα χορογράφους. Στα μπαλέτα που χορογράφησε αύξησε τον αριθμό και τη διάρκεια των μερών που χόρευε αποκλειστικά το σώμα του μπαλέτου, αναδεικνύοντας περαιτέρω τη σημασία του. Έντονα επηρεασμένος από τον Petipa υπήρξε ο χορογράφος και συνιδρυτής του New York City Ballet [Μπαλέτο της Νέας Υόρκης] Georges Balanchine [Ζωρζ Μπαλανσίν]. Οι χορογραφίες του για τα <a href="Ρωσικά Μπαλέτα" target="_blank">Ρωσικά Μπαλέτα</a> [Ballets Russes], κατά την περίοδο του Μεσοπολέμου, διατήρησαν τις τεχνικές απαιτήσεις που χαρακτήριζαν τις χορογραφίες του Petipa, ενώ επαναπροσδιόρισαν το σώμα του μπαλέτου, εισάγοντας ένα νέο αισθητικό (νεοκλασσικό) πρότυπο, που χαρακτηριζόταν από λιτές γραμμές, αυστηρές γεωμετρίες και περιορισμένη εκφραστικότητα.


Μετά τον Β' Παγκόσμιο Πόλεμο, αναδεικνύονται και άλλα είδη χορού, στα οποία δε χρησιμοποιείται ο όρος σώμα μπαλέτου, ο οποίος πλέον επιβιώνει μόνο στις παραγωγές κλασικού μπαλέτου. Ωστόσο, οι χορογράφοι του σύγχρονου και μοντέρνου χορού ενισχύουν τη δύναμη των πολλών που ιστορικά εκπροσωπεί το σώμα στο κλασικό μπαλέτο. Ο/Η κάθε χορογράφος χρησιμοποιεί δικούς του/της όρους για να αναφερθεί στα σύνολα των χορευτών/χορευτριών του/της. Εμβληματική είναι η χορογράφος Pina Bausch [Πίνα Μπάους], στης οποίας τον θίασο δεν υπήρχε ιεραρχία ανάμεσα στους/στις χορευτές/χορεύτριες, ενώ όσα μέλη αναδεικνύονταν από το σύνολο δεν ήταν σολίστ. Σε αντίθεση με το μπαλέτο, στο οποίο, παρά την ολοένα και αυξανόμενη δραματουργική δύναμη του σώματος, οι ιεραρχικές διακρίσεις μεταξύ των χορευτών/χορευτριών παραμένουν σαφείς, στον σύγχρονο χορό αξιοποιούνται οι δυνατότητες του συνόλου των χορευτών/χορευτριών για να αρθούν τα ιεραρχικά όρια.

Αγγλικά
corps de ballet
Γαλλικά
corps de ballet, le
Γερμανικά
Corps de Ballet, das
Ιταλικά
corpo di ballo, il

Σχετικοί όροι

σύνολο [ανσάμπλ], ζωντανός πίνακας [ταμπλώ βιβάν], μπαλαρίνα/μπαλαρίνος, χορεύτρια/χορευτής, σολίστ, κορυφαία/κορυφαίος

Πεδίο εφαρμογής

• Χορός

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Κειμενικά παραδείγματα

Quote Icon

"The challenges of a corps de ballet are many. That’s part of what I love about working on that material. It’s that you’re asking women, and sometimes men, who are all very individual –individual artists who have a particular way of dancing and individual human beings who have particular body proportions and dynamics by which they naturally move– to come together and essentially move as one."


«Οι προκλήσεις για το σώμα μπαλέτου είναι πολλές. Αυτός είναι ένας από τους λόγους που μου αρέσει να δουλεύω πάνω στο έμψυχο αυτό υλικό. Ζητάς από γυναίκες, και μερικές φορές από άνδρες, που εκάστη και έκαστος διαθέτει μία έντονη προσωπικότητα –καθώς είναι ξεχωριστοί καλλιτέχνες που χορεύουν με τον δικό τους ιδιαίτερο τρόπο και είναι παράλληλα ξεχωριστοί άνθρωποι οι οποίοι διαθέτουν συγκεκριμένες αναλογίες σώματος και δυναμικές βάσει των οποίων κινούνται φυσικά– να συνυπάρξουν και επί της ουσίας να κινηθούν σαν ένα (σώμα).»

Απόσπασμα από συνέντευξη της Μichelle Martin [Μισέλ Μάρτιν] (υπεύθυνη για το σώμα μπαλέτου στην παραγωγή της Ballet Austin για το μπαλέτο Ζιζέλ την καλλιτεχνική περίοδο 2018-2019) στη Leilani Tian [Λεϊλάνι Τιάν].

Tian, L. (2019, Μάιος 7). The corps de ballet and the power of many. Medium. balletaustin.medium.com...

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Οπτικοακουστικό υλικό

«Οι Βιλίς», Ζιζέλ, σώμα μπαλέτου και σολίστ.

Παραγωγή: Nationale Opera &amp; Ballet (Nederland)…

"Serenade", σώμα μπαλέτου. Παραγωγή: Boston Ballet. Χορογραφία: Georges Balanchine (1934). Μουσική: Πιότρ Ίλιτς…

ΤΕΚΜΗΡΙΩΣΗ - Εικονογραφικό υλικό

«Το Βασίλειο των Σκιών», Η Μπαγιαντέρα, σώμα μπαλέτου.

Παραγωγή: Θέατρο Μαριίνσκι [Mariinsky Ballet]

βασική

Carman, J. (2007, Ιούλιος 24). The silent majority: Surviving and thriving in the corps de ballet. Dance Magazine. dancemagazine.com...

Homans, J. (2011). Apollo's angels: A history of ballet. London: Granta Books.

Morrison, S. (2016). Bolshoi confidential: Secrets of the russian ballet from the rule of Tsars to today. New York: W.W. Norton.

συμπληρωματική

Au, S. (2002). Ballet & modern dance. London: Thames & Hudson world of art.

Grant, G. (2008). Technical manual and dictionary of classical ballet (σ. 33). Hawthorne, California: B.N. Publishing.

Larlham, D. (2010). Dancing Pina Bausch. The Drama Review: T.D.R, 54/1, σσ. 150160.

Macintosh, F. (2013). Choruses, community, and the corps de ballet. Στο J. Billings (Επιμ.), Choruses, ancient and modern (σσ. 309–326). Oxford: Oxford University Press.

Morrison, S. (2024). Tchaikovsky's empire: A new life of Russia's greatest composer. New Heaven & London: Yale University Press.

Scholl, T. (1994). From Petipa to Balanchine: Classical revival and the modernization of ballet. London & New York: Routledge.

Snodgrass, M. E. (2015). The encyclopedia of world ballet. Lanham, Maryland: Rowman & Littlefield.

Tσούτσουρα, M., & Roucher, E. (2001). H ορολογία του χορού στην ελληνική πραγματικότητα. Στο Κ. Βαλεοντής (Επιμ.), ΕΛ.ΕΤ.Ο. – 3ο Συνέδριο «Ελληνική Γλώσσα και Ορολογία», Αθήνα – 1-3 Νοεμβρίου 2001 (σσ. 148–164). Αθήνα: ΕΛ.ΕΤ.Ο. eleto.gr...

APA

Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. (n.d.). σώμα μπαλέτου. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/σώμα μπαλέτου

Chicago

"σώμα μπαλέτου." Θυμέλη – Λεξικό Παραστατικών Τεχνών. Accessed 17 April 2026. https://thymele-lexicon.gr/website/lemmas/σώμα μπαλέτου.

1741